Bent u slachtoffer van een misdrijf, dan kunt u uw schade verhalen binnen de strafzaak tegen de verdachte. U voegt zich als benadeelde partij, zonder aparte civiele procedure en zonder griffierecht. Daarnaast hebt u eigen rechten in het strafproces, van inzage in het dossier tot spreekrecht op de zitting. Onze advocaten staan u in elke fase bij.
Wat zijn mijn rechten als slachtoffer in een strafzaak?
Als slachtoffer hebt u in het strafproces een reeks eigen rechten, los van de rol van het Openbaar Ministerie. U bent slachtoffer in de zin van de wet als u rechtstreeks vermogensschade of ander nadeel hebt geleden door een strafbaar feit (art. 51a Sv). Datzelfde geldt voor nabestaanden als het slachtoffer is overleden. Uw belangrijkste rechten op een rij:
Onze advocaten zorgen dat u deze rechten daadwerkelijk benut: zij vragen het dossier op, stellen de schadevordering op en begeleiden u rond het spreekrecht. U hoeft niet alleen tegenover de strafmachine te staan. In ernstige zaken regelen wij bovendien dat de bijstand voor u kosteloos is.
Hoe vordert u als benadeelde partij schadevergoeding in het strafproces?
U vordert schadevergoeding door u te voegen als benadeelde partij in de strafzaak tegen de verdachte (art. 51f Sv). Dat is een civiele vordering die de strafrechter meebehandelt: u start geen aparte civiele procedure en betaalt geen griffierecht. Ook een rechtspersoon kan zich voegen, en bij overlijden kunnen nabestaanden zich voegen voor hun eigen schade.
De voeging verloopt in drie stappen:
- U ontvangt een voegingsformulier, in de praktijk via Slachtofferhulp Nederland, waarop u aangeeft welke schade u hebt geleden.
- U onderbouwt de vordering met bewijsstukken: facturen, een medische verklaring, foto's. Een goed onderbouwde vordering maakt meer kans van slagen.
- U dient de vordering uiterlijk vOOr het requisitoir in, maar bij voorkeur eerder, zodat de rechter voldoende tijd heeft om die te beoordelen.
De Hoge Raad heeft de maatstaven op een rij gezet in een overzichtsarrest (HR 28 mei 2019, ECLI:NL:HR:2019:793): er moet voldoende verband zijn tussen het bewezen feit en de schade, en op de vordering gelden de gewone regels van het civiele schadevergoedingsrecht. Onze advocaten houden de vordering daarom zo concreet en goed onderbouwd mogelijk.
Welke schade kunt u als slachtoffer vergoed krijgen?
U kunt zowel materiEle als immateriEle schade claimen. Sinds 1 januari 2019 kunnen ook verplaatste schade en affectieschade in het strafproces worden gevorderd, maar alleen voor schadeveroorzakende gebeurtenissen vanaf die datum.
De kosten van rechtsbijstand kunt u als proceskosten meevorderen. Vindt de rechter de vordering te ingewikkeld voor de strafzaak, dan kan hij die geheel of gedeeltelijk niet-ontvankelijk verklaren wegens onevenredige belasting van het strafgeding (art. 361 lid 3 Sv). U kunt het niet-ontvankelijke deel dan alsnog bij de civiele rechter aanbrengen. Onze advocaten beoordelen vooraf welke posten realistisch zijn en hoe u die het sterkst onderbouwt.
Hoe werkt de voorschotregeling en krijgt u de schadevergoeding ook echt uitbetaald?
Naast uw vordering kan de rechter de schadevergoedingsmaatregel opleggen (art. 36f Sr). De Staat int het bedrag dan via het CJIB bij de veroordeelde, zodat u dat niet zelf hoeft te incasseren. Betaalt de veroordeelde niet binnen acht maanden nadat het vonnis onherroepelijk is geworden, dan keert de Staat uit op grond van de voorschotregeling (art. 36f lid 6 Sr).
Welke misdrijven precies onder de ongemaximeerde categorie vallen, staat in het Besluit tenuitvoerlegging strafrechtelijke beslissingen. Er ligt een voorstel om die categorie verder uit te breiden, onder meer met opzettelijke brandstichting, gijzeling en dood door schuld in het verkeer; dat voorstel was begin 2026 nog in voorbereiding en nog niet definitief van kracht. Onze advocaten leggen u uit op welk bedrag u in uw zaak realistisch mag rekenen en hoe de inning verloopt.
Wanneer heeft u recht op kosteloze rechtsbijstand als slachtoffer?
U hebt recht op kosteloze rechtsbijstand, ongeacht uw inkomen, als u slachtoffer bent van een ernstig gewelds- of zedenmisdrijf, de vervolging is ingesteld en u in aanmerking komt voor een uitkering op grond van art. 3 Wet schadefonds geweldsmisdrijven (art. 44 lid 4 Wet op de rechtsbijstand). Dat geldt ook voor nabestaanden als het slachtoffer is overleden. Er is dan geen eigen bijdrage en geen inkomens- of vermogenstoets.
In andere zaken kunnen de advocaatkosten als proceskosten op de veroordeelde worden verhaald. Komt u niet in aanmerking voor de kosteloze regeling, dan kijken wij of u met een reguliere toevoeging (gesubsidieerde rechtsbijstand) in aanmerking komt voor een lage eigen bijdrage.
Onze advocaten vragen de kosteloze toevoeging voor u aan en regelen de aanmelding bij de Raad voor Rechtsbijstand. Zo weet u vooraf waar u financieel aan toe bent en kunt u zich richten op de zaak zelf. Twijfelt u of u onder de regeling valt, neem dan zo snel mogelijk contact met ons op, want de timing van de vervolging is bepalend.
Wat doet het Schadefonds Geweldsmisdrijven en hoeveel krijgt u?
Staat de dader niet vast of wordt hij niet veroordeeld, dan kunt u bij een geweldsmisdrijf met ernstig letsel een tegemoetkoming aanvragen bij het Schadefonds Geweldsmisdrijven. Dit staat los van de strafzaak. Het Schadefonds werkt met zes vaste letselcategorieEn:
De maximale tegemoetkoming bedraagt 35.000 euro. Nabestaanden ontvangen een vast bedrag van 5.000 euro, met daarnaast een mogelijke vergoeding voor uitvaartkosten en gederfd levensonderhoud. Per 1 januari 2026 gelden een nieuwe beleidsbundel en letsellijst; de hier genoemde bedragen zijn die van de actuele 2026-versie. De aanvraagtermijn is tien jaar na het feit; bij minderjarige slachtoffers begint die termijn pas bij meerderjarigheid. Onze advocaten beoordelen of u in aanmerking komt en stellen de aanvraag voor u op.
Wat houdt het spreekrecht voor slachtoffers in en sinds wanneer is het onbeperkt?
Bij ernstige feiten hebt u spreekrecht op de zitting (art. 51e Sv). Sinds 1 juli 2016 is dat spreekrecht onbeperkt: u mag zich niet alleen uitspreken over de gevolgen van het feit, maar ook over de bewezenverklaring, de schuld van de verdachte en de op te leggen straf. Het is dus niet pas in 2024 verruimd; in 2024 werd wel de kring van spreekgerechtigden en het spreekrecht bij TBS- en PIJ-zittingen uitgebreid.
Het spreekrecht geldt bij misdrijven met een wettelijk strafmaximum van acht jaar of meer, plus een aantal specifiek aangewezen delicten. U meldt vooraf schriftelijk bij de officier van justitie dat u gebruik wilt maken van het spreekrecht. Wilt u niet zelf spreken, dan kunt u een schriftelijke slachtofferverklaring laten opnemen in het dossier, of het woord laten voeren door uw advocaat.
Daarnaast mag u bij de zitting aanwezig zijn, ontvangt u bericht over datum en tijd, en kunt u vooraf een gesprek met de officier van justitie hebben. Op basis van een individuele beoordeling zijn beschermingsmaatregelen mogelijk, zoals beperkt contact met de verdachte of een aparte wachtruimte.
Wat doet uw advocaat in een slachtofferzaak?
Onze advocaten stellen de voeging op en onderbouwen de vordering, vragen de processtukken op (art. 51b Sv), lichten de vordering ter zitting toe en begeleiden u bij het spreekrecht of de schriftelijke slachtofferverklaring. Bij ernstige gewelds- en zedenzaken vragen wij de kosteloze toevoeging voor u aan en, waar dat kan, een aanvraag bij het Schadefonds Geweldsmisdrijven.
Gaat het om een geweldsmisdrijf of een zedendelict, dan loopt uw vordering vaak parallel aan de strafzaak tegen de verdachte. Besluit de officier van justitie niet te vervolgen, dan kunnen wij namens u een klacht op grond van artikel 12 Sv indienen bij het gerechtshof. Neem zo snel mogelijk contact op, want de termijnen rond voeging en aangifte lopen door zodra de zaak in beweging komt.
Bronnen
- Wetboek van Strafvordering, art. 51a, 51b, 51e, 51f, 160, 161 en 361 ( wetten.overheid.nl )
- Wetboek van Strafrecht, art. 36f, schadevergoedingsmaatregel en voorschotregeling ( wetten.overheid.nl )
- Wet op de rechtsbijstand, art. 44 lid 4 ( wetten.overheid.nl )
- HR 28 mei 2019, ECLI:NL:HR:2019:793, overzichtsarrest vordering benadeelde partij ( data.rechtspraak.nl )
- Voorschotregeling en inning ( cjib.nl )
- Beleidsbundel en letsellijst per 1 januari 2026 ( schadefonds.nl )
Wanneer alles op het spel staat, heeft u behoefte aan meer dan juridische kennis alleen. U verdient een advocaat die bereikbaar is, betrokken blijft en voor u blijft vechten zolang de zaak duurt.
Wat u moet weten
Veelgestelde vragen
Niet wettelijk verplicht, maar in de meeste zaken raadzaam. Voor ernstige gewelds- en zedenmisdrijven is de rechtsbijstand bovendien kosteloos, ongeacht uw inkomen (art. 44 lid 4 Wet op de rechtsbijstand), mits de vervolging is ingesteld en u in aanmerking komt voor een uitkering op grond van art. 3 Wet schadefonds geweldsmisdrijven. Een advocaat begeleidt u door alle fasen: aangifte, dossierinzage, schadevordering en spreekrecht.
Een verzoek aan de strafrechter om u schadevergoeding toe te kennen ten laste van de verdachte (art. 51f Sv). U voegt zich in de lopende strafzaak, zonder aparte civiele procedure en zonder griffierecht. U dient de vordering uiterlijk voor het requisitoir in, met onderbouwing per schadepost. Bij toekenning legt de rechter vaak ook een schadevergoedingsmaatregel op (art. 36f Sr), waarbij de Staat het toegewezen bedrag via het CJIB voor u int.
Zowel materiële schade (medische kosten, gestolen of vernielde goederen, gederfde inkomsten, reiskosten) als immateriële schade (smartengeld voor leed, pijn en psychische gevolgen). Sinds 1 januari 2019 kunt u ook verplaatste schade en affectieschade vorderen, maar alleen voor feiten vanaf die datum. De kosten van rechtsbijstand kunt u als proceskosten vorderen.
Bij een veroordeling met schadevergoedingsmaatregel keert de Staat uit als de veroordeelde niet binnen acht maanden na het onherroepelijk worden van het vonnis betaalt (art. 36f lid 6 Sr). Voor ernstige gewelds- en zedenmisdrijven en bepaalde andere aangewezen misdrijven is dat het volledige bedrag, zonder maximum. Voor overige misdrijven geldt een maximum van 5.000 euro. Er ligt een voorstel om de ongemaximeerde categorie verder uit te breiden, dat begin 2026 nog in voorbereiding was.
Dan is een vordering benadeelde partij niet mogelijk, want die richt zich tegen een verdachte. Wel kunt u bij een opzettelijk geweldsmisdrijf met ernstig letsel een tegemoetkoming aanvragen bij het Schadefonds Geweldsmisdrijven, ook als u nabestaande bent. De aanvraagtermijn is tien jaar na het feit; bij minderjarige slachtoffers begint die termijn pas bij meerderjarigheid.
Bij ernstige feiten krijgt u op de zitting spreektijd om uw verhaal te doen (art. 51e Sv), zelf of via uw advocaat. Sinds 1 juli 2016 is dat spreekrecht onbeperkt: u mag zich ook uitspreken over de bewezenverklaring, de schuld van de verdachte en de strafmaat, niet alleen over de gevolgen van het feit. In 2024 werd niet de inhoud, maar de kring van spreekgerechtigden en het spreekrecht bij TBS- en PIJ-zittingen uitgebreid. U meldt vooraf schriftelijk aan de officier van justitie dat u wilt spreken.
U hebt geen zelfstandig recht op hoger beroep tegen de bewezenverklaring of de strafmaat; dat is voorbehouden aan het Openbaar Ministerie en de verdachte. Heeft alleen uw vordering benadeelde partij het niet gehaald en hebben OM en verdachte geen beroep ingesteld, dan kunt u tegen een inhoudelijke afwijzing van uw vordering in hoger beroep bij het gerechtshof (art. 421 lid 4 Sv), waar het burgerlijk procesrecht overeenkomstig geldt. Tegen een niet-ontvankelijkverklaring staat geen hoger beroep open; u kunt die vordering dan los bij de civiele rechter aanbrengen. Laat u over uw mogelijkheden en de termijn tijdig adviseren door een advocaat.
Een staatsfonds dat een tegemoetkoming biedt aan slachtoffers van opzettelijke geweldsmisdrijven en hun nabestaanden, vooral als de dader onbekend blijft of niet kan betalen. Het werkt met zes vaste letselcategorieEn van 1.000, 2.500, 5.000, 10.000, 20.000 en 35.000 euro; het maximum is 35.000 euro. Nabestaanden ontvangen een vast bedrag van 5.000 euro, eventueel aangevuld met uitvaartkosten en gederfd levensonderhoud. Per 1 januari 2026 gelden een nieuwe beleidsbundel en letsellijst.
Op basis van een individuele beoordeling: beperkt fysiek contact met de verdachte, audiovisueel verhoor, een aparte wachtruimte en bescherming van uw persoonsgegevens in het dossier. Vooral bij kwetsbare slachtoffers, zedenzaken, huiselijk geweld of bedreigingen worden deze maatregelen actief ingezet. Daarnaast hebt u recht op inzage in en een afschrift van de voor u relevante processtukken (art. 51b Sv), die uw advocaat voor u opvraagt.
Staat uw vraag er niet bij?
Bob kijkt kosteloos en vrijblijvend met u mee wat dit in uw situatie betekent.
Zo pakken wij uw strafzaak aan
Vanaf het eerste telefoontje krijgt u dezelfde advocaat. Geen overdracht, geen herhaling van uw verhaal.
- 1 Bellen of formulier U belt 088 544 4333 of vraagt een terugbel-moment aan. Wij beoordelen uw situatie en plannen zo spoedig mogelijk een gesprek. Gem. < 90 sec
U belt 088 544 4333 of vraagt een terugbel-moment aan. Wij beoordelen uw situatie en plannen zo spoedig mogelijk een gesprek.
- 2 Kennismaking en strategie Het eerste gesprek, telefonisch of op kantoor, is kosteloos en vrijblijvend. Wij bespreken uw situatie, geven een eerste juridische inschatting en bekijken of pro deo rechtsbijstand of uw rechtsbijstandsverzekering een rol kan spelen. Kosteloos
Het eerste gesprek, telefonisch of op kantoor, is kosteloos en vrijblijvend. Wij bespreken uw situatie, geven een eerste juridische inschatting en bekijken of pro deo rechtsbijstand of uw rechtsbijstandsverzekering een rol kan spelen.
- 3 Aan de slag U krijgt één vaste advocaat voor uw dossier. Mobiel bereikbaar, aanwezig op zittingen, niet doorgeschoven naar collega's. Per zaak
U krijgt één vaste advocaat voor uw dossier. Mobiel bereikbaar, aanwezig op zittingen, niet doorgeschoven naar collega's.
De waardering van onze cliënten
Verwante onderwerpen
Geweldsdelicten
Mishandeling, openlijke geweldpleging, doodslag en moord. Strafmaten 2024-2025, recente jurisprudentie. Verweer op opzet, noodweer en strafmaat-mitigatie.
Contact- en straatverbod
Contact- en straatverbod via kort geding of strafrechter. Bescherming voor slachtoffer, verweer voor verweerder. Kort geding binnen dagen mogelijk bij acute situatie.
Zedenzaken
Wet seksuele misdrijven 1 juli 2024, opzet vs schuld, strafmaten 2024-2026, verloop zedenrecherche en verdediging. Discrete behandeling, ervaring met TBS-risico en herstelrecht.
Aangehouden of in voorarrest
Aangehouden of in voorarrest? Wij zijn 24/7 bereikbaar. Schorsing voorlopige hechtenis (art. 80 Sv): gronden, fasen, voorwaarden en hoger beroep.
Bijstand bij politieverhoor
Recht op advocaat bij verhoor, Salduz-arrest, Wet versterking rechtsbijstand 2024, zwijgrecht en verhoorstrategie. Aangehouden? Wij zijn 24/7 bereikbaar en staan u direct bij.
Bezwaar tegen DNA-afname
Bevel tot DNA-afname na veroordeling. Bezwaar binnen 14 dagen, gronden tot weigering. Indiening klaagschrift bij rechtbank, proportionaliteit centraal.
Verwante inzichten
Gratis juridische bijstand voor slachtoffers van geweldsdelicten: wat doet een slachtofferadvocaat?
Slachtoffer van een ernstig gewelds- of zedendelict? Lees wat een slachtofferadvocaat doet, wanneer u recht heeft op kosteloze bijstand en hoe het Schadefonds Geweldsmisdrijven u kan ondersteunen.
Onterecht vastgezeten? U hebt recht op schadevergoeding
Vrijgesproken of zaak geseponeerd na voorlopige hechtenis? U kunt schadevergoeding aanvragen voor de tijd dat u onterecht vastzat. Lees hoe de procedure werkt en welke termijnen gelden.